บายศรีไม่ได้ทำเพื่อคนเท่านั้น

จริง ๆ แล้ว ถ้าเห็นหัวข้องเรื่องก็อาจทำให้หลาย ๆ คนตีความผิดไปกันได้ ต้องขอขยายความกันหน่อยแล้วกันว่าบทความนี้จะสือว่าบายศรีนั้นไม่ได้แค่จะทำให้คนเท่านั้น จะยังมีการทำบายศรีเพื่อสัตว์เลี้ยงอย่าง กระบือ(ควาย) หรือต้นไม้ที่เกี่ยวกับเกษตรกรรมอย่าง ต้นข้าว ด้วย

ซึ่งความจริงแล้วบายศรีนี้ก็ทำเพื่อสิ่งที่กล่าวในตัวอย่างข้างบนนั่นแหละ แต่ก็ทำเพื่อให้เราสบายใจเฉกเช่นเดียวกับวัตถุประสงค์โดยทั่วไปในการทำบายศรี เพียงแต่บายศรีจะไม่ได้ไปทำเพื่อสร้างขวัญและกำลังใจต่อตัวบุคคลโดยตรง แต่จะช่วยสร้างขวัญและกำลังใจทางอ้อมให้ผู้ทำพิธีได้ สิ่งที่หล่อเลี้ยงจิตใจให้ชุ่มชื่นอย่างความเชื่อเหล่านี้จึงเป็นสิ่งดีต่อขวัญและกำลังใจแก่มนุษย์หลายต่อหลายคน

บายศรีนั้นหลายคนโดยส่วนใหญ่มักมีความเข้าใจว่ามักทำเพื่อ บุคคล ที่เคารพ แต่จริง ๆ ควรให้คำจำกัดความที่เข้าใจได้ครอบคลุมกว่าว่าไว้เพื่อ สิ่ง ที่เราให้ความเคารพ อย่าง”พิธีสู่ขวัญควาย” ที่ชาวนามักจะทำเมื่อเสร็จสิ้นการไถนา เพื่อแสดงถึงความเคารพ ขอบคุณหรือขอโทษในสิ่งต่าง ๆ ที่ได้ทำลงไปเมื่อตอนงานไถนา เป็นเรื่องที่น่าสนใจมากเพราะประเพณีเหล่านี้จะแสดงให้เห็นถึงจิตใจและอุปนิสัยของชาวนาผู้ทำพิธีว่าเป็นผู้ที่มีความเคารพต่อทุกสิ่งที่ให้คุณค่าแก่เรา เห็นคุณค่าของสรรพสิ่งทั้งหลายแม้ว่าจะเป็นคนหรือไม่ก็ตาม ทั้งยังแสดงให้เห็นถึงจิตใจที่อ่อนโยนต่อสิ่งต่าง ๆ รอบตัวของชาวนาอีกด้วย

ต้นข้าวก็มีบายศรีเช่นกัน และมักถูกเรียกว่า “การบูชาพระแม่โพสพ” หรือ “การทำขวัญข้าว” จุดประสงค์ของการทำบายศรีนี้ก็เพื่อเป็นการบวงสรวงพระแม่โพสพให้ดูแลต้นข้าวของชาวนาเหล่านี้ ซึ่งเป็นพิธีที่เรียกได้ว่าเป็นพิธีเรียกขวัญและกำลังใจของชาวนาได้ด้วย ว่าผลผลิตข้าวของพวกเขาจะต้องออกมาดีและได้รับการปกป้องจากพระแม่โพสพอยู่ตลอดเวลา

อาจจะกล่าวได้ว่า “ขวัญ” เป็นสิ่งสำคัญเลยในการผลักดันให้คนในชาติของเราได้ใช้ชีวิตอย่างมีกำลังใจ กำลังใจที่ดีย่อมผลักดันให้เราทำแต่สื่งที่ดี พิธีที่ควรแก่การอนุรักษ์ที่มีผลต่อการสร้างขวัญของผู้คนอย่างบายศรีสู่ขวัญจึงควรแค่อย่างยิ่งในการอนุรักษ์ให้สืบไป คุณค่าของพิธีที่มีผลต่อจิตใจเป็นสิ่งมีค่าที่ประเมินค่าไม่ได้ แม้ปัจจุบันบายศรีสู่ขวัญอาจจะไม่ได้เห็นกันอย่างแพร่หลายแล้ว แต่ก็ยังมีอยู่ในปัจจุบัน พิธีบายศรีสู่ขวัญเป็นพิธีที่ดี ผู้อ่านอาจรู้สึกเสียใจไม่น้อยถ้าประเพณีนี้จะสูญหายไปตลอดกาล ถึงเวลาแล้งยังที่เราจะอนุรักษ์สิ่งดีงามเหล่านี้กันอย่างจริงจังเสียที

Be Sociable, Share!